Uzm. Psk. Birgül Aydın

Klinik Psikolog - Psikoterapist

Şizotipal Kişilik Bozukluğu

Genel özellikleri: Başlıca özelliği yakın ilişkilerde birdenbire rahatsızlık duyma ve yakın ilişkilere girebilme becerisinde azalma ile belirli, toplumsal ve kişilerarası yetersizliklerin yanısıra bilişsel ya da algısal çarpıklıkların ve alışılagelenin dışında davranışların olduğu yaygın bir örüntünün olmasıdır.  Toplumda yaygınlığı %3 dolayındadır. Strese tepki olarak çok kısa süren psikotik epizodlar yaşayabilirler (saatler süren). Küçük bir bölümünde şizofreni veya kısa psikotik bozukluk gelişebilir. 

ŞİZOTİPAL KİŞİLİK BOZUKLUĞU İÇİN DSM-IV TANI KRİTERLERİ

A. Aşağıdakilerden beşinin (ya da daha fazlasının) olması ile belirli, genç erişkinlik dönemimde başlayan ve değişik koşullar altında ortaya çıkan, bilişsel veya algısal çarpıklıkların ve alışılmışın dışında davranışların yanı sıra yakın ilişkilerde birden bire rahatsızlık duyma ve yakın ilişkilere girebilme becerisinde azalma ile kendini gösteren, toplumsal ve kişilerarası yetersizliklerin olduğu sürekli bir örüntüdür:

1. Referans fikirler.

2. Davranışları etkileyen ve kültürel değerlerle uyumlu olmayan acayip inanışlar ya da büyüsel düşünceler. (örn.batıl inanç, “gaipten haber verme”ye inanma, telapati ya da “altıncı his”, çocuklarda ve ergenlerde saçma sapan düşlemler ya da bunların üzerine düşünüp durmalar)

3. Olağandışı algısal yaşantılar, bedensel yanılsamalar.

4. Acayip düşünüş biçimi ve konuşma. (belirsiz, mecazi, çevresel, aşırı ayrıntılı ya da basmakalıp)

5. Kuşkuculuk ya da paranoid düşünce.

6. Uygunsuz ya da kısıtlı duygulanım.

7. Acayip, alışılagelmişin dışında ya da çok kendine özel davranış veya görünüm.

8. Birinci derece akrabalar dışında yakın arkadaş ve sırdaşların olmaması.

9. Yakından tanımakla azalmayan aşırı toplumsal anksiyete, kendisi hakkında olumsuz yargılardan çok paranoid korkular bu bozukluğa eşlik etme eğilimi taşır.

B. Şizofreninin, psikotik özellikler gösteren bir duygudurum bozukluğunun veya başka bir psikotik bozukluk ya da yaygın gelişimsel bozukluğun gidişi sırasında ortaya çıkmamaktadır.

Şizoid Kişilik Bozukluğu

Genel özellikleri: Başlıca özelliği sürekli toplumsal ilişkilerden kopma ve başkalarıyla birlikte olunan ortamlarda duyguların anlatımında kısıtlı kalma örüntüsüdür. Kesin yaygınlığı bilinmiyor.  Erkeklerde daha fazladır. Kronik şizofreni akrabalarında daha yaygındır. Strese tepki olarak çok kısa süren psikotik epizodlar yaşayabilirler (saatler süren). Şizofreni veya sanrısal bozukluğun öncesinde görülebilir. 

ŞİZOİD KİŞİLİK BOZUKLUĞU İÇİN DSM-IV TANI KRİTERLERİ

A. Aşağıdakilerden dördünün (ya da daha fazlasının) olması ile belirli, genç erişkinlik döneminde başlayan ve değişik koşullar altında ortaya çıkan, sürekli toplumsal ilişkilerden kopma ve duyguların anlatımında kısıtlı kalma örüntüsü:

1. Ailenin bir parçası olamadığı gibi, ne yakın ilişkilere girmeyi ister ne de yakın ilişkilere girmekten zevk alır.

2. Hemen her zaman tek bir etkinlikte bulunmayı tercih eder.

3. Başka biriyle cinsel deneyim yaşamaya karşı oldukça ilgisi varsa bile çok azdır.

4. Alsa bile çok az etkinlikten zevk alır.

5. Birinci derece akrabaları dışında yakın arkadaşı ve sırdaşı yoktur.

6. Başkalarının övgü ve eleştirilerine karşı ilgisiz görünür.

7. Duygusal soğukluk, kopukluk veya tekdüze bir duygulanım gösterir.

B. Şizofreninin, psikotik özellikler gösteren bir duygudurum bozukluğunun veya başka bir psikotik bozukluğun gidişi sırasında ortaya çıkmamaktadır ve genel tıbbi bir durumun doğrudan fizyolojik etkilerine bağlı değildir.

Paranoid Kişilik Bozukluğu

Genel özellikleri: Başlıca özelliği başkalarının davranışlarını kötü niyetli olarak yorumlayıp sürekli bir güvensizlik ve kuşkuculuk gösterme örüntüsüdür. Genel toplumda yaygınlığı %0.5-2.5 arasındadır.  Strese tepki olarak çok kısa süren psikotik epizodlar yaşayabilirler (saatler süren). Şizofreni veya sanrısal bozukluğun öncesinde görülebilir.

PARANOİD KİŞİLİK BOZUKLUĞU İÇİN DSM-IV TANI ÖLÇÜTLERİ

A. Aşağıdakilerden dördünün (ya da daha fazlasının) olması ile belirli, genç erişkinlik döneminde başlayan ve değişik koşullar altında ortaya çıkan, başkalarının davranışlarını kötü niyetli olarak yorumlayıp sürekli bir güvensizlik ve kuşkuculuk gösterme.

1. Yeterli bir temele dayanmadan başkalarının kendisini sömürdüğünden, aldattığından veya kendine zarar verdiğinden kuşkulanır.

2. Dostlarının veya iş arkadaşlarının kendine olan bağlılığı veya güvenirliği üzerine yersiz kuşkuları vardır.

3. Söylediklerinin kendisine karşı kötü niyetle kullanılacağından yersiz korkuları olduğundan başkalarına sır vermek istemez.

4. Sıradan sözlerden, olaylardan aşağılandığı veya kendisine gözdağı verildiği şeklinde anlamlar çıkarır.

5. Sürekli kin besler.

6. Başkalarınca anlaşılabilir olmayan bir şekilde karakterine ya da itibarına saldırıldığı yargısına varır ve öfkeyle ya da karşı saldırı ile birden tepki gösterir.

7. Haksız yere eşinin sadakatsizliği ile ilgili kuşkulara kapılır.

B. Şizofreninin, psikotik özellikler gösteren bir duygudurum bozukluğunun veya başka bir psikotik bozukluğun gidişi sırasında ortaya çıkmamaktadır ve genel tıbbi bir durumun doğrudan fizyolojik etkilerine bağlı değildir.

Copyright © 2009-2018. Tüm Hakları Sakılıdır.
Uzm. Psk. Birgül Aydın
Bu sitedeki yazılar halkımızı bilgilendirmek amacıyla yayınlanmıştır. Tedavi amacıyla kullanılamazlar.

Ertuğrul Mah. Ahmet Taner Kışlalı Bulvarı Taşyakan Sitesi No:76 C Blok K.7 D.26 Nilüfer / BURSA
Tel: 0507 599 44 34