Uzm. Psk. Birgül Aydın

Klinik Psikolog - Psikoterapist

Narsistik Kişilik Bozukluğu

Genel özellikleri: Üstünlük duygusu, beğenilme gereksinimi ve empati yapamama temel özellikleridir. Benlik saygıları kolay zedelenebilir. Yaygınlığı %2-6 olarak bilinmektedir. Bu tanıyı alanların %50-75’i erkektir.

NARSİSİSTİK KİŞİLİK BOZUKLUĞU İÇİN DSM-IV TANI KRİTERLERİ

 A. Aşağıdakilerden beşinin (ya da daha fazlasının) olması ile belirli, genç erişkinlik döneminde başlayan ve değişik koşullar altında ortaya çıkan, üstünlük duygusu (düşlemlerde ya da davranışlarda), beğenilme gereksinmesi ve empati yapamamanın olduğu sürekli bir örüntüdür:

1. Kendisinin çok önemli olduğu duygusunu taşır. (örn. başarılarını ve yeteneklerini abartır, yeterli bir başarı göstermeksizin üstün biri olarak bilinmeyi isterler)

2. Sınırsız başarı, güç, zeka, güzellik veya kusursuz sevgi düşlemleri üzerine kafa yorar.

3. “Özel” ve eşi bulunmaz birisi olduğuna ve ancak başka özel veya toplumsal durumu üstün kişilerin (ya da kurumların) kendisini anlayabileceğine ya da ancak onlarla arkadaşlık edebileceğine inanır.

4. Çok beğenilmek ister.

5. Hak kazandığı duygusu vardır: Kendisinin özellikle kayırılacak olduğu bir tedavi biçiminin uygulanacağı beklentileri ya da bu beklentilerine uyum gösterme.

6. Kişilerarası ilişkileri kendi çıkarı için kullanır: Kenid amaçlarına ulaşmak için başkalarının zayıf taraflarını kullanır.

7. Empati yapamaz: Başkalarının duygularını ve gereksinimlerini tanıyıp tanımlama konusunda isteksizdir.

8. Çoğu zaman başkalarını kıskanır ya da başkalarının kendisini kıskandığını sanır. 

9. Küstah, kendini beğenmiş davranış ve tutumlar sergiler.

Histrionik Kişilik Bozukluğu

Genel özellikleri: Hemen her alanda aşırı duygusallık ve ilgilenilme arayışı vardır. Görece olarak kadınlarda daha sık gözlenir. Yaygınlığı %2-3 olarak bilinmektedir.

 HİSTRİONİK KİŞİLİK BOZUKLUĞU İÇİN DSM-IV TANI KRİTERLERİ

 A. Aşağıdakilerden beşinin (ya da daha fazlasının)  olması ile belirli, genç erişkinlik döneminde başlayan ve değişik koşullar altında ortaya çıkan, aşırı duygusallık ve ilgilenilme arayışı gösteren sürekli bir örüntü:

1. İlgi odağı olmadığı durumlarda rahatsız olur.

2. Başkalarıyla olan etkileşimi çoğu zaman uygunsuz bir şekilde cinsel yönden ayartıcı ya da baştan çıkarıcı davranışlarla belirlidir.

3. Hızlı değişen ve yüzeysel kalan duygular sergiler.

4. İlgiyi üzerine çekmek için sürekli olarak fiziksel görümünü kullanır.

5.Aşırı düzeyde başkalarını etkilemeye yönelik ve ayrıntıdan yoksun bir konuşma biçimi vardır.

6. Gösteriş yapar, yapmacık davranır ve duygularını aşırı bir abartma ile gösterir.

7. Telkine yatkındır.

8. İlişkilerin olduğundan daha yakın olması gerektiğini düşünür.

Antisosyal Kişilik Bozukluğu

Genel özellikleri: Başlıca özelliği başkalarının haklarını saymama, başkalarının haklarına saldırma ile giden yaygın bir örüntü olmasıdır. Bu tanı 18 yaşından önce konmaz (18 yaşından önce Davranım bozukluğu tanısı kullanılır). Toplumda yaygınlığı, erkeklerde %3, kadınlarda %1 dolayındadır.

 ANTİSOSYAL KİŞİLİK BOZUKLUĞU İÇİN DSM-IV TANI KRİTERLERİ

A. Aşağıdakilerden üçünün (ya da daha fazlasının) olması ile belirli, 15 yaşından beri süregelen, başkalarının haklarını saymama, başkalarının haklarına saldırma örüntüsü.

1. Tutuklanması için zemin hazırlayan eylemlerde tekrar tekrar bulunmakla belirli, yasalara uygun toplumsal davranış biçimine ayak uyduramama.

2. Sürekli yalan söyleme, takma isim kullanma ya da, kişisel çıkarı, zevki için başkalarını atlatma ile belirli dürüst olmayan tutum.

3. Dürtüsellik ya da gelecek için tasarılar yapmama.

4. Yineleyen kavga, dövüşler veya saldırılarla belirli olmak üzere sinirlilik ve saldırganlık.

5. Kendisinin ya da başkalarının güvenliği konusunda umursamazlık

6. Bir işi sürekli götürememe ya da mali yükümlülüklerini tekrar tekrar yerine getirememe ile belirli olmak üzere sürekli bir sorumsuzluk.

7. Başkasına zarar vermiş, kötü davranmış veya başkasından bir şey çalmış olmasına karşı ilgisiz olma veya yaptıklarına kendince mantıklı açıklamalar getirme ile belirli olmak üzere vicdan azabı çekmeme.

B. Kişi en az 18 yaşındadır.

C. 15 yaşından önce başlayan davranım bozukluğunun kanıtları vardır.

D. Antisosyal davranış sadece şizofreni veya manik epizodun gidişi sırasında ortaya çıkmayabilir.

Borderline Kişilik Bozukluğu

Genel özellikleri: Kişilerarası ilişkilerde, benlik algısında ve duygulanımda tutarsızlık ve belirgin dürtüselliğin olduğu sürekli bir örüntü vardır. Yaygınlığı %2 çıvarındadır.

 BORDERLİNE KİŞİLİK BOZUKLUĞU İÇİN DSM-IV TANI KRİTERLERİ

A. Aşağıdakilerden beşinin (ya da daha fazlasının) olması ile belirli, genç erişkinlik döneminde başlayan ve değişik koşullar altında ortaya çıkan, kişiler arası ilişkilerde, benlik algısında ve duygulanımda tutarsızlık ve belirgin dürtüselliğin olduğu sürekli bir örüntüdür.

1. Gerçek veya hayali bir terkedilmeden kaçınmak için çılgınca çabalar gösterme.

2. Gözünde aşırı büyütme ve yerin dibine sokma uçları arasında gidip gelen, gergin ve tutarsız kişilerarası ilişkilerin olması.

3. Kimlik karmaşası: belirgin olarak ve sürekli bir biçimde tutarsız benlik algısı veya kendilik duyumu.

4. Kendine zarar verme olasılığı yüksek en az iki alanda dürtüsellik. (örn. para harcama, cinsellik, madde kötüye kullanımı, tıkanırcasına yemek yeme)

5. Yineleyen intiharla ilgili davranışlar, girişimler, göz korkutmalar ya da kendine kıyım davranışları.

6. Duygudurumda belirgin bir tepkiselliğin olmasına bağlı değişkenlik.

7. Kendini sürekli olarak boşlukta hissetme.

8. Uygunsuz, yoğun öfke ya da öfkesini kontrol edememe. (örn. sık sık hiddetlenme, geçmek bilmeyen öfke, sık sık kavgalara karışma)

9. Stresle ilişkili geçici paranoid düşünce veya ağır dissosiyatif semptomlar.

Copyright © 2009-2018. Tüm Hakları Sakılıdır.
Uzm. Psk. Birgül Aydın
Bu sitedeki yazılar halkımızı bilgilendirmek amacıyla yayınlanmıştır. Tedavi amacıyla kullanılamazlar.

Ertuğrul Mah. Ahmet Taner Kışlalı Bulvarı Taşyakan Sitesi No:76 C Blok K.7 D.26 Nilüfer / BURSA
Tel: 0507 599 44 34